S5 Box

ZOGAM.COM Login

ZOGAM.COM Registration

*
*
*
*
*
*

Fields marked with an asterisk (*) are required.

I Paidan uh-Mimal muhdan - VII

CITNA - 4


MIHING BAWLNA



lt ngaihteSt.Paul Institute kici kazakna leh muhna a sawt simta a, huai akipan nungak/tangval khenkhat Delhi tual a sepna hoih taktak nei a khosa a, English bang leng gelh siam pipi bangzah hiam leng ka mukha ta hi. Ahihhangin, a Institute kava lut tou ngei kei a, kua patkhiak hiam cih bang leng kana ngaihsak gina ngei kei hi.

July 2012 a Lamka ka phak in, nitaklam khat, gintaklouhpi in tua St.Paul Institute a pankhepa Pu Hau Khen Pau insung ah kava lut kha hi. Amah zong ka hohding thei lou mah ahih cian, tonzau liangbat leh puanteng sa in kava mu hi.Cikmah a kithei ngeilou, ki hou ngei lou hina pi in, ka tunu khat mou a nanei ahih ciang in, maingaltakin, ka lut a,amah zong theisiamtak in honna tutpih pah hi.A kiginlouhpi mah in, ‘Na Institute pen laisinna hi-a, bang ding a St.Paul(Sawltak Paul) min na sak hiam..?Amah a damsung a laisinna lam a lunglut ahi cih lah kisim kha ngei lou a?’ ci a ka maitang dot leh Pu Hau Khen in ‘tua na cihdan zong dikna mahmah nei,mi hucibang hong dongkha zong om lam ka thei kei.Ken St.Paul min kana lakna pen,amah ‘mihing bawlna’ a lunglut mahmah khat ahih ziak ahi’ ahon cih cian,ka ngaihtuahna khellam hong tung in, amah ka zahtakna leh ka koihna(regard) nasiatak in sang tou hi.
‘Institute I cih ciang in, laibu theihna lel hilou a, khut nasep leh gamtatdan siamna zong uap kha mahmah hi’ kabul ltngaihtehon cih behlap ciang in dik kasa deuhdeuh hi.Khut a thilbawl theihna, puanphan, siamgat, nangphan leh singsuih siam cihte natan,sin ding mah ana hi takpi hi cih ka phok khia hi. Ka ngaihtuah sau deuh cian, himah tham e, ei lawi in a ‘lei’ ding kia in I ngaihsun hamtang mah ua hi, ei a kibawl khiak ding lampang a en ngei lou himhim, hilh zong ki hilh ngei lou takpi mah ana ki hi hi. Pu Hau Khen pen,amah a kingak theih ana sawm gige mah ahi a,gam leh nam thu a CNA a kuhkaltak a apan nung in, huai pen piangpah lou thil ahihman in,huai pan kitawp in, amah khut mahmah in sahbon(soap) bawl khia hi.A khutsiam na leh theihna te khang hong omding naupangte kiang theisak nuamlua ahihman in, neih leh louh gen lou in, bat(loan) tampi petmah la in, hiai Institute hon pankhia hi.Tuanung sang, sapte cihdan leh,nunglam etkikna hun ding om pha hual non lou hi. Acihtakna ziak in, lohcing tou jel in, tuciang in,CBSE(Central Board of Secondary Education) te standard tak a paitou hita hi.

Pu Hau Khen bang a mihing bawlna a lunglut a haksatna tampi te lak a School ana pankhia, mi muanhuai, lohcing leh ettontak Lamka khawsung ah omlai hi.Tuate Private hiam Public school ina cih te a hi.Amau thu va gen pen tutung a itup ahih louh ziak in, hicitan in I khin ding.

‘Mihing Bawlna’ cih thupi in ka lung a khoih a, thupi kasa a, huai nasepna a tan neikhate hampha uh kasa hi. Laisiamna I cih pen mihing te neihtheih te lak a ‘khat’ na hi lel a,amah kia a picing zoulou pi khat ahihi.Sappau siam, Hindi siam, a gelh natan siam mahmah, ahihhang a, mihing zatna bei cih pawl tampi ki omta hi.Public School a khanglian,alim-a-al ne a khang lian, sum tampipi seng a laisim lah a tawp a zat theih louh cihbang leng om hi. A lamdang lua leng hilou kha ding hi. Delhi a ka theihphak tamtak te bang leng, hostel a a omlai ua a cigarettes tepte uh sepna aneih nung ua tep zou nonlou, student ahihlai ua lenna a zin sekte, sepna aneih nung a train a zin maimah cih bang zong om hi.

Muhtheih a zanlam zek a hong kilang, eimah bang a singtangmi, theihna leh siamna tasam mahmah, Mary Kom kici in, London Olympics a Medal hon lak na bang, laisiam a sappau siam mahmah leh Hindi khong siam mahmah ahi het kei a, pau khoptek mahmah ahi. Ahihziakin, a lungtang ah, kuahiam khat in, aneu akipan ‘cii’ sitheilou khat na tuh kha in,tua ‘cii’ pen in tupna lianpi pia a, leitung khozang theihpih a siamna tungtuan lawm-man Boxing ah hon mu hi. Taksa hoih leh hat ziak hiam School hoihtak a khanlet ziak hiam ahi zaw masa kei cih tua i gen Mary Kom tungtang bang ah aciang mahmah mai hi. Ei etdan tangpi in, Mary Kom bang sappau a lah pau thei lou, Hindi bang le siam mahmah lou. A mel bang le a hoih hilou. Eilawi hisap dan abel,loukhong khou maimai leh cih huai sim.A hihziak a,hahpan a hong pang in, tua minthanna thupitak atan ban ah, sum leh pai bang le, a deih pen leh atup pen hilou napi, tun a tung ah vuah zuk in a zu ta hi.

Bronze medal  2012 London Olympics angah ziak a amuh ding te:
•     50 lakh (US$90,500) cash award from the Rajasthan Government
•     50 lakh (US$90,500) cash award and two acres of land from the Manipur Government.
•     20 lakh (US$36,200) cash award from the Assam Government.
•     10 lakh (US$18,100) cash award from the Arunachal Pradesh Government.
•     10 lakh (US$18,100) cash award from the Ministry of Tribal Affairs (India).
•     40 lakh (US$72,400) cash award from the North Eastern Council.

Hiaite khong apan sinlai i nei tham di un ka ging a,huai genkhiak theihna hun kipahhuaitak imuh ziak in, ka kipak hi.

Mary Kom lohcinna ka ngaihtuah cia ka lungsim a hong kilang naak tuh Mother Teresa ahi. A nih un tehpih theih hikhol kei mah leh, ataksa latdan uh bang enta le hang, hatna mongmong nei lou un kilang hi. Mother Teresa bang leng, amah mah leng damlou gige, gim mahmah, TB natna vei bang ahi gige. Inn a om a lup hithiat ut mahmah leh kilawm napi, alungsim a tupna om tinten in a pi a, khovel a zahtakna sangpen Nobel Prize bang a mu top hi.Huaileng khawpi thupi tak changkang tak pansan le hilou, Kolkata khopi nin leh sia pansan ahi lai hi.Kum 18 ahih a, anu leh a sanggam te Pathian nasem dia a nutsiat, kum 87 tan hial dam mah leh, amau muding in a inlam uh khatvei mah leng a delh kik kei hi.Kum 1950 a apat khiak, Mission of Charity – kici in tup-pen a aneih tuh gilkial(nek di neilou),vuaktang(silh ding bei),inn bei, khebai, mitdel,phak leh midang kuamah in a deihlouh uh,kuamah in a it louh uh,a don louh leh society in a deihlouh leh puakgik a neih te uh kep ding cih ahi.(the hungry, the naked, the homeless, the crippled, the blind, the lepers, all those people who feel unwanted, unloved, uncared for throughout society, people that have become a burden to the society and are shunned by everyone).Nupi khat adin cu peih huai lou taka hi maw ? Pasal hat leh damthei adia le tup ngam huai mahmah lou te ngen ahi. Nobel Peace Prize 1979 in piak in a om a, huaitoh piakhawm sum Rs.10000000 vel aman a khut in ala nuam kei a, ‘India mi genthei leh tagah te kiang pia un’ aci lel hi.Thupi kasa. Manpha kasa.

Mihing hinkhua bangmah lou ahi ci a ki hilh hilh nonlou in, nang a om thilpiak(talent) zong khia inla, sek hiam inla,na damsung ngei in, thil thupitak semkhia in,ci a kihilh zawk ding bang ta hilou hiam ? Bangmah loute apan thilthupi taktak sem khezel Pathian in akibang a asiam mihingte ngen lah ihi ngal ua.


...18812...

YOU NEED TO LOGIN TO COMMENT | COMMENT NA PIAK NOP LEH NA LOGIN NGAI DING

Kuateng Online

We have 172 guests and one member online

Esel_vualnam
Lamka Weather
Temperature: 20.5 °C
Dew Point: 19.2 °C
Humidity: 92%
Rainfall (last 1Hr): 0.0 mm
Wind: 3.6 km/h - 304° NW
Recorded @ 05:00 on 20 May 2013