I paidan tak uh: Ka mimal muhdan - II
L.T.Ngaihte,Kabul.
Paihte kici apan Paite min nei a om nungta te tungtang I ngaihtuah a leh, Paihte cih a deih huailou tuk in Paite kici leng min deih huai mahmah hi khollou mawk hi. Paihte kici pen kisimmohna kia hilou in vuallelh huailua sakna om ahi hi. Hiai midang in simmoh kampau a hon sapna uh, ei leh ei kibawllem in Paite ikici a, saklam gam(Burma) akipan paite cihna a khia in lungsim nuamtak in ki om hi. Ahihhangin, ikim ikiang a unau ten imin masa mah zang in Paihte honci den pawl om veve hi. Aijawl a ka behpa, Pu Vanneitluanga bang in bel, kisathei tak leh zahtatna omlou in 'PAIHTE SUMDAWNG KA NI' ana ci miah mai hi. Amah Mizoram a khanglian leh teeng in hucibang ahon cih ngam bel, eite ngaih a 'haihuai' suak thei ding bang mawk hi. I hihna pen imin ikhen ziak a bei ding hilou in, I sisan a om ahi cih ciangtakin a taklang hi.
Tua ikilohna min pen PAITE kici zong, khawllou a pai-pai te cihna hi lel hi. Ei deihdan a ikhiak a ikhen nung in leng. Hiai omdan tuh, mun khat apan mundang manoh jel cihna ahi. Mun khat a om kinken lou cihna ahi. Khenkhat hihdan a sappau a gending ci leng 'unsettling family or group of people' ka ci ding hi. Taksa kia hilou a lungsim ngaihtuahna a le ki 'settle' lou te ihi uh cinuam zawmah ka hi. I singtang lou neihdan a,mun khat kum khat nei in, a kum nawn a mundang I neih zel dan toh kibang hi. Hucia I gammang teng I hon vatbei ciang in,lou a neih theihna teng gamnaupang(sainou) hong suak vekin, buhlebal piang nonlou hi. Huaiciang in, 'hiai gam tenna tak hinon kei' ci'n ikisuan san zel uhi. I ngaihtuahna a suantuah theih mahmah tuh China apan Burma lam manoh a kisuan suksuk in, aban a kisawn in, atawp a tua iten khakna gamte uh kitung suk hiding hi. Hiai pen nambing a kidou tuahtuah, kisim thethup a omte ina hihkhak ziak uh ahi.
Hicibang a khosa ihihman in, I ngaihtuahna himhim uah kikhualna leh lungsau geelna na tawm mahmah hi. Ipu-ipa ten zong a pawimoh bang a kisuan theizel nadia khovel kipek phah ziahzuah dan a nangai uh hikha ding hi. Singkung khat, theikung khat suan dek le uzong, agah neman a tua khua a tending kigingta lou zah dong ahi uhi. Japan te bang a tuipi umtuah nagam a na tengkha hile uh pen, amau mah bang a agam khantouhna ding lampi nangaihtuah khamoh lou ding uhi. Singtang khua khat ah atangpi in intumsuang 40 apan 80 tan bang hitangpi hi. Huai inlusi in lou bawlciat uh a, kumteng in loumun ding kihawm zel uhi. Hausa leh khawnbawl upate in bel, a deihnana uh teelsak zel uh a,mipi-nautang in bel lehkha doh in na bawl zel uhi. Gam in gah asuan taktak theihna ding in, kum 10 beek vatlouh gam ahih ding ahi. Ahitazong in, inlusi tam deuhdeuh ahihman in, hausapa gam lah khang theilou ahih ciang in, huai khua pen hong zawng hiai hiai in, khutdoh peuh hong kipan. Huai hunciang in, khomi te pem dalh maimah uhi.
Hucia lungsim detlou simpi toh kisuan na ding mun leh mual lah omnawnlou a mangbang mahmah dinmun a idin laitak in, Gospel tangthupha ilak uah hong tung a, ikhosak a ikikhual louh lungsim toh kituak in, 'khovel tawp' ding thu peuh a hong gen ciang un,I taksa a ikikhuallouh ban ah, I lungsimngaihtuahna mahmah a leng kikhuallouh semna hong om hi.Kei neulai a thugentu khat in Rapture ding hon gen taktak ciang in, azing a thanuamtak leh lamen tak a lou kuan fetfet tam hetlou ding hi. Kou naupang te bang in bel, azan mahmah a rapture om ding a kigingta, nulehpa leh ulehnau te toh kikhen zelzul ding lau a aguk a ki kapkap maimah hi.Unau himhim lah, a thugen dan in van-gam kaikhawm thei hetlou didan suah mawk hi. Mi nih lupna khat ah alum di ua,khat lak in a om dia,khat nutsiat in a om ding, mi nih in ann asu ding ua,khat lakin a om dia,khat nutsiat in a om ding' cih bang hah gen khat ahihman in, kei toh ka u lumkhawm, ka u numei nih ten ansu khawm uh ahihtak ciang in,ngaihtuahna haksa mahmah in ki om hi. Mi nih om khawm himhim, khat lak hidi,khat nutsiat hidi dan a gen tang hilhial hi.A ngaikhetu ten le hucidi mah ana sa zawmah,tungpah di bang anasa. Hucibang thugen leh ginna lak a kikhual mahmah tupna om thei ding vual hilou hi. Aziak bel, ilungsim ngaihtuahna in kum khat ban phalou hitel hi.
Ipu-ipa apan pai kualkual te ihih ban ah, ithugin in leng leitung hinkhua ngaih poimohlouh ding lam genkha ahihman in,taksa hinkhua ngaihpoimoh louhna 'ahi ding mah' sakna om a,kikhuallou takin, huaipek apan naki khosa hi. Kum 5 nung ading bangpeuh,agen zong sianglou sakna om a,huaiban in,Pathian thu awi huailou peuh kisa hi.Hicibang nungta te lak ah mailam hun geelkholhna(planning) cih te pawl omthei ding vual hilou hi. Huaiziaktak in, igam uah khantouhna taktak na om ngeilou himhim hi. Tuktui hoih kum a buh leh baal hauh kum tuh niang leh tai a om ding himai. Buh hauh kum a nopbawlna sawtdeuh bawl di, kial kum a,bawl louh di cih bang deuh ahi. Hauhkum a, akum nawn adia khol(save) cih bang pen tup pen in neilou uhi.Nek gaih zohlouhte a phatuam a zat dan ding zong theituanlou in,ana om uhi.
Tukhang tanpha in leng, laisiam in office hoih pipi luah ta mah le hang, hiai lungsim putdan pen kitaisan thei taktak nailou hi. Vaite bang zen a kikhual a, saving neih ding ngimna bang bel kinei nai mahmah lou hi.Ei khawpi a laisim a sepna neite bang leng hiai lungsim putdan(mental conditioning) paikheng thei nailou ihih manin, singtang a khosa te bang in paikheng dek naisai lou kha ding uhi. Hucibangzel in, I makai icihte, I MLA te,I Minister te natan,hiai lungsim putdan apan suakta nailou te ngen ahi uhi. Huaiziaktak mah a, development scheme khong lungluttak a suizui peih lou, kum 10 nung tan ding leng suantuahna in ban theilou a I omkhak dandan a ki om ciat hilai lim hi.Kuahiam khat heutu dinmun a MLA hiam Minister hiam hong hihziak a angaihtuahna hong kikheng a,kum tampi hong tung di thilte khong hon ngaithupi guih cih omtheilou pi ahi. Zomi philosophy bang, reunification bang leng hoihsakna ciang I neih hang un, hongtung nailou ngak a kineih in, tullel a omsa Paite hihna pen gup baihlam zaw gige hi. Huai movement a pang ngeite mah leng,hiai abaihlamzaw ici diam, 'zawllui leh lamlui' ana gen thang mah uah puk gige uhi.
Laisiam pen a I neih te bang leng,midang-namdang toh hong kipolh polh ciang un,huaite ngaiden in amau lak a omlouh haksa sale uh kilawmtak hikhem in, eigam,einam,ei bial,ei beh leh phung, uleh nau te mah hon ngaina in hon pom veve uhi. Hiai khong ka ngaihtuah ciang in,Jordan aka omlai ua, Mizo nupi Muslim pasal neite kiang a 'na pasal te zuih sahkhua mah zui un' ka cih nak peuh cia a Mizo Kristian hihna uh a gen ot deuhdeuh utoh kibang kasa hi. Zomi I gen nak deuhdeuh cia,Paite ihih na kithei deuhdeuh zel ihih mawk cia, bangci a I political dream icih tung thei di? ZYA hong kigen cia,a YPA lam na hat deuhdeuh. Huai dinmun bang le lamdangtak leh kituaktak a paikhawm helhel dan a gen lut zel. Khat veivei ka ngaihtuahna ah, a sakmin (Zomi) khosak khiakna dia azang thei te ahampha pen leh azal zoupen te hilel kha ding uhi, ka ci hi. Tak tak in.
We have 383 guests and one member online
netnok